39,90 zł
Błyskotliwa, napisana z werwą i okraszona sporą dozą humoru biografia Timothy’ego Leary’ego, ikony kontrkultury, jednej z najbardziej kontrowersyjnych, a zarazem wpływowych postaci drugiej połowy XX wieku, uznanej przez prezydenta Nixona za wroga publicznego numer jeden.
Autor skupia uwagę na najważniejszych wydarzeniach z życia „szalonego naukowca”, opisując na przykład jego brawurową ucieczkę z więzienia czy śmiałe eksperymenty na Harvardzie. Książkę czyta się jak pełną napięcia i zwrotów akcji powieść – trochę thriller, trochę historię miłosną, trochę gawędę o wzlotach i upadkach bujającego w obłokach psychologa, który chciał się przysłużyć… no właśnie, komu? Ludzkości, własnemu ego?
Ta biografia to jednak coś znacznie więcej niż świetna proza z arcyciekawym bohaterem w roli głównej. To także barwny obraz pewnej epoki – ery bitników i dzieci kwiatów, a ponadto przystępny opis niezwykle inspirujących i ciągle prowokacyjnych idei Leary’ego, takich jak teoria wdruków czy tuneli rzeczywistości.
Słusznie kojarzony z rewolucją narkotykową, Leary był przy tym w dużej mierze idealistą i utopistą, człowiekiem nieustannie poszukującym, który usiłował poszerzyć ludzką świadomość, wzmóc nasz twórczy potencjał, wyjrzeć poza „tu i teraz”.
Winona Ryder, jego chrześniaczka, wspominała go tak: „Nauka, jaką odebrałam od Tima, nie miała nic wspólnego z narkotykami, ale miała wiele wspólnego z 'byciem na haju’. W jego uporczywej fascynacji ludzkim mózgiem nie chodziło tylko o to, by mózg zmienić, ale by go w pełni wykorzystać. Pokazał nam, że najważniejszy jest właśnie ten proces, ta podróż”.
Leary pozostaje ikoną do dziś, a jego biografia jest – mimo drobnych zastrzeżeń dotyczących także proporcji biografii i analizy – świetną pozycją na rynku wydawniczym. Śmiałą, konsekwentną i żywo opowiadającą losy kontrkultury, która zasługuje na coś więcej niż tylko snucie sentymentalnych wspomnień z drugiej ręki w otoczeniu kadzidełek. John Higgs wyciąga te historie na inny poziom – wartościowej refleksji na temat świata buntu, kontrkultury i współczesnego spojrzenia na psychodeliczną utopię.
Higgs dostarcza nam biografii bardzo wyważonej i rozsądnej. Zdecydowanie nie jest to pomnik kontrkulturowego bohatera, ale też nie czyni z Leary'ego ofiary. Autor opiera się na dużej ilości źródeł, zarówno pod postacią książek i artykułów napisanych przez Tima i o nim, filmów dokumentalnych i materiałów archiwalnych: listów i pamiętników. Do tego dociera do niektórych przyjaciół i współpracowników Leary'ego, prosząc ich o weryfikację różnych danych. Ta skrupulatność jest o tyle potrzebna, o ile Tim dbał o autokreację i w wielu swych zeznaniach podrasowywał fakty.
Czytać książkę Higgsa to dosłownie zaglądać do skrzynki na listy Leary’ego, w której obok pogróżek, zdjęć kochanek i niezapłaconych rachunków znajdują się jego artykuły naukowe, pełne teorii dotyczących umysłowości człowieka, wymagających myślenia, a nie tylko miłości do rock and rolla. A więc chociaż Osaczyłem Amerykę to książka o człowieku, którego prochy zostały wystrzelone w kosmos w ramach kosmicznego pogrzebu, to jest to zarazem analiza drugiego dna opisywanej nieraz z egzaltacją formacji kulturowej, dna dalekiego od „ziemi obiecanej marzycieli”, usłanego nieraz hipokryzją i radykalizmami.
Ta biografia jest zupełnie pozbawiona tych wszystkich cech, które sprawiają, że odnoszę się do cudzych wspomnień z dużą rezerwą. Mało tego. Jest nad wyraz szczera, obiektywna i naprawdę dobrze napisana. John Higgs jest dziennikarzem, który z historii życia Leary'ego stowrzył niemalże sensacyjną powieść okraszoną dużą dozą dobrego humoru. W żaden sposób nie podejmuje się oceny głównego bohatera. Nie bierze strony tych dla których Leary był wizjonerem, człowiekiem wielkim, niemal bogiem. Nie opowiada się również po stronie tych, którzy widzieli w nim propagującego narkotyki szarlatana. Higgs pozwala swobodnie wypowiadać się świadkom i uczestnikom zdarzeń. Sam jest jedynie przekaźnikiem, pozostawiając czytelnikowi prawo do osobistej oceny przedstawionych faktów. I bardzo dobrze.
Jerzy Jarniewicz
Francis Scott Fitzgerald
